De Eerste Wereldoorlog
Een dikke eeuw geleden zat Oss vol met vluchtelingen. Het waren mensen die huis en haard hadden achtergelaten en naar Nederland waren vertrokken, weg van het oorlogsgeweld in hun thuisland: België. Onze zuiderburen werden in 1914 namelijk onder de voet gelopen door de opstomende Duitse strijdtroepen. Al bleef Nederland neutraal, de Eerste Wereldoorlog kwam door al die Belgische uitwijkelingen toch angstig dichtbij.
Tussen 14 en 18 oktober 1914 bereikte het aantal vluchtelingen in Oss zijn piek, toen er aan 385 Belgen onderdak werd geboden. Op dat moment had de stad ruim 9.200 inwoners. Het aandeel vluchtelingen in de Osse bevolking lag toen dus op dik 4%. Wanneer het huidige Oss eenzelfde percentage vluchtelingen zou opvangen, gaat het om zo’n 2.400 mensen!
In de eerste helft van 1915 vertrok het gros van de miljoen Belgische vluchtelingen weer uit de zuidelijke provincies. De meeste keerden terug naar hun bezette vaderland, aangezien het front zich enigszins had gestabiliseerd. De rest, in totaal zo’n 100.000 vooral onvermogende Belgen, bleef de gehele Eerste Wereldoorlog in Nederland, in grootschalige opvangkampen die functioneerden als een soort van dorpen. Het dichtstbijzijnde vanuit Oss was “Vluchtoord Uden”.
Een advertentie voor “De oorlogen beeld” in De Stad Ossvan 8 november 1914.
Cultuurverschillen
De grote bereidheid in Oss om oorlogsvluchtelingen op te vangen nam in 1915 snel af. De fraters van het Sint Nicolaasgesticht deden hun beklag over de vluchtelingen “die zoveel van ons verschilden in hun opvatting van reinheid, welvoeglijkheid, godsdienst”. Dit soort klachten over culturele verschillen kwam in Nederland meer voor. De Belgische vrouwen gingen bijvoorbeeld mee naar de kroeg. En als hun baby gezoogd moest worden, deden ze dat gewoon in het openbaar. Iets dat in het toenmalige Noord-Brabant ondenkbaar was.
Meer weten?
Zoek in onze boekencollectie.
Bekijk onze krantencollectie voor artikelen en berichten uit deze periode.